Inkluzywność w zatrudnianiu staje się jednym z najważniejszych tematów rynku pracy. O tym, jak skuteczniej odpowiadać na niedobór pracowników i zmiany demograficzne, pochylili się uczestnicy pierwszego posiedzenia Poselskiego Zespołu ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu.

Przedstawiciele biznesu, organizacji społecznych i eksperci zrzeszeni w Koalicji „Inkluzywni w Zatrudnianiu” zainicjowanej przez Związek Przedsiębiorców i Pracodawców zaprezentowali w Sejmie propozycje zmian legislacyjnych, które mają ułatwić przedsiębiorcom zatrudnianie osób napotykających bariery na rynku pracy. Jednym z najważniejszych postulatów jest utworzenie Funduszu na rzecz Inkluzywności w Zatrudnianiu.

Pierwszy krok do zmian systemowych

Posiedzenie otworzyło nowy etap prac nad rozwiązaniami wspierającymi bardziej dostępny rynek pracy. W obradach uczestniczyli parlamentarzyści reprezentujący różne środowiska polityczne, a także przedstawiciele administracji publicznej, biznesu oraz organizacji społecznych – partnerzy kampanii społecznej „Każdy Talent na Wagę Złota – Inkluzywni w Zatrudnianiu” realizowanej przez Związek Przedsiębiorców i Pracodawców.

Poselski Zespół ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu ma być międzysektorowym forum współpracy. W kolejnych miesiącach jego członkowie będą pracować nad rekomendacjami legislacyjnymi, których celem jest zwiększenie aktywności zawodowej osób napotykających bariery w zatrudnieniu oraz stworzenie skuteczniejszych narzędzi wspierających pracodawców.

W obradach uczestniczyli posłowie i posłanki reprezentujący różne środowiska polityczne: Przewodnicząca Aleksandra Kot, która zainicjowała prace Zespołu, Izabela Bodnar, Robert Jagła, Barbara Okuła, Elżbieta Burkiewicz, Piotr Kandyba oraz Joanna Wicha.

– Bardzo się cieszę, że udało się zainicjować działalność Poselskiego Zespołu ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu i stworzyć przestrzeń do współpracy ponad politycznymi podziałami. Powstanie Koalicji „Inkluzywni w zatrudnianiu”, skupiającej przedstawicieli biznesu, organizacji społecznych i ekspertów, pokazuje, jak duża jest potrzeba konkretnych działań w tym obszarze. Wierzę, że dzięki wspólnej pracy będziemy mogli wypracować rozwiązania, które przełożą się na realne zwiększenie dostępności rynku pracy i lepsze wykorzystanie potencjału osób dziś zbyt często z niego wykluczanych – podkreśla Aleksandra Kot, przewodnicząca Poselskiego Zespołu ds. Inkluzywności w Zatrudnianiu.

Rynek pracy potrzebuje nowych rozwiązań: inkluzywność w zatrudnianiu odpowiedzią na niedobór pracowników

Podczas posiedzenia przedstawiciele Koalicji zwracali uwagę, że inkluzywność przestaje być wyłącznie wyzwaniem społecznym – staje się jednym z warunków utrzymania konkurencyjności polskiej gospodarki.

Według danych Eurobarometru brak rąk do pracy dotyka 82 proc. polskich firm z sektora MŚP, podczas gdy średnia dla Unii Europejskiej wynosi 54 proc. Jednocześnie, według prognoz Polskiego Instytutu Ekonomicznego, do 2035 r. liczba pracowników w Polsce może zmniejszyć się o 2,1 mln, czyli o 12,6 proc. obecnie pracujących.

W tej sytuacji aktywizacja grup dotychczas pomijanych: pracowników 50+, kobiet wracających na rynek pracy po urodzeniu dzieci, osób przewlekle chorych i osób neuroatypowych – staje się zarówno społeczną potrzebą, jak i gospodarczą koniecznością.

Główny postulat: Fundusz na rzecz Inkluzywności w Zatrudnianiu

Podczas posiedzenia członkowie Koalicji oficjalnie zaprezentowali parlamentarzystom swój Manifest. Dokument wyznacza sześć kierunków działań, obejmujących m.in. dostrzeżenie niewidzialnych niepełnosprawności i trudności, opiekę bez barier, lepsze wykorzystanie dostępnych instrumentów, deregulację dla dostępności, adresowanie potrzeb pracowników oraz lokalną współpracę samorządów i przedsiębiorstw. Wśród kluczowych postulatów na pierwszy plan wysuwa się propozycja utworzenia Funduszu na rzecz Inkluzywności w Zatrudnianiu.

Zadaniem Funduszu ma być realne wspieranie pracodawców, ze szczególnym uwzględnieniem sektora MŚP, we wdrażaniu rozwiązań zwiększających dostępność miejsc pracy. Chodzi m.in. o:

• anonimowe badania potrzeb pracowników,
• szkolenia kadr zarządzających i współpracowników o niewidzialnych niepełnosprawnościach i trudnościach,
• dofinansowania do opieki nad dziećmi oraz osobami zależnymi,
• dostosowanie stanowisk pracy oraz zakup rozwiązań technologicznych zwiększających dostępność miejsc pracy,
• programy przekwalifikowania – upskilling i reskilling.

– Nie przychodzimy do parlamentarzystów wyłącznie z diagnozą problemów, ale z konkretnymi propozycjami rozwiązań. Chcemy wspólnie wypracować mechanizmy, które realnie pomogą pracodawcom tworzyć bardziej dostępne miejsca pracy i skuteczniej wykorzystywać potencjał osób dziś zbyt często pomijanych na rynku pracy. Przedstawione przez nas propozycje legislacyjne są punktem wyjścia do dalszych, merytorycznych prac i rozmów z właściwymi resortami – podkreśla Emilia Szczukowska, koordynatorka projektu „Każdy talent na wage złota – Inkluzywni w zatrudnianiu”.

Większa elastyczność Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych

Drugim ważnym postulatem Koalicji jest rozszerzenie możliwości wykorzystania środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

Pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty mają obowiązek tworzenia ZFŚS. W 2026 r. podstawowy odpis wynosi 2 943,23 zł rocznie na jednego pracownika, czyli średnio około 245 zł miesięcznie. Oznacza to, że przedsiębiorstwo zatrudniające 50 osób przeznacza na Fundusz około 150 tys. zł rocznie, a zatrudniające 100 osób – około 300 tys. zł.

Obecnie środki ZFŚS mogą być przeznaczane m.in. na wypoczynek, działalność kulturalno-oświatową i sportowo-rekreacyjną, opiekę nad dziećmi, pomoc materialną oraz cele mieszkaniowe, a przyznawanie ulgowych świadczeń i wysokość dopłat są zasadniczo uzależnione od sytuacji materialnej pracownika.

Koalicja proponuje, aby pracodawcy mogli finansować z ZFŚS także m.in. prywatne pakiety medyczne i działania profilaktyczne, opiekę nad osobami zależnymi czy powszechnie dostępne pakiety sportowe. Postuluje również umożliwienie finansowania tych świadczeń dla wszystkich pracowników na równych zasadach, bez każdorazowego stosowania kryterium dochodowego, a także objęcie benefitów finansowanych z ZFŚS zwolnieniami podatkowymi i składkowymi.

Zdaniem Koalicji takie rozwiązania pozwolą lepiej odpowiadać na potrzeby współczesnego rynku pracy oraz zwiększą możliwości wspierania pracowników na różnych etapach życia.

Szeroka Koalicja na rzecz zmian

Inicjatywa zgromadziła szerokie partnerstwo firm, organizacji pozarządowych, think-tanków oraz instytucji publicznych. W rozmowach w Sejmie udział wzięli przedstawiciele takich podmiotów jak: USP Zdrowie, Provident, Servier Polska, Amazon, Jooble Polska, Mamo Pracuj, Rodzic w Mieście, Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego, EPI-Bohater, Instytut Emerytalny, The Invisible, Fundacja ADHD, Fundacja JIM, asperIT, Fundacja Forum Prawa i Gospodarki, Urząd Pracy m.st. Warszawy, Eduwersum oraz Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego.

Początek prac legislacyjnych

Pierwsze posiedzenie Poselskiego Zespołu otwiera kilkuetapowy proces wypracowywania rekomendacji dla bardziej inkluzywnego rynku pracy. Uczestnicy posiedzenia zadeklarowali chęć dalszej, ponadpartyjnej pracy nad rozwiązaniami prawnymi, które pozwolą znieść bariery organizacyjne, prawne i mentalne w zatrudnianiu.

Równolegle Koalicja zachęca kolejne firmy, organizacje i instytucje do podpisania Manifestu na rzecz Inkluzywności w Zatrudnianiu, który pozostaje otwarty dla wszystkich pracodawców chcących aktywnie wspierać budowę bardziej dostępnego rynku pracy. Manifest jest dostępny na stronie inkluzywniwzatrudnianiu.pl.