Jak wygląda zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami w Polsce? Poznaj 20 liderów zatrudniających najwięcej pracowników z dysfunkcjami spośród 100 największych krajowych przedsiębiorstw. Ujawniamy dotąd unikatowe, nieznane, a przynajmniej bardzo skrywane dane.
Dlaczego to dopiero pierwszy w historii taki ranking?
To kluczowe pytanie, bo co najmniej 28 lat trzeba było na niego czekać – podejmowanych było wiele prób, z których nic nie wyszło. Ustawa z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (OzN) zobowiązała firmy (powyżej 25 osób), by wskaźnik tych pracowników wynosił 6%. Dotychczas te wartości nie były szerzej znane nawet w dominujących koncernach. Nie miały obowiązku ich ujawniania i dalej wielu tego nie robi. Teraz, po dokładnym zbadaniu sprawy, już wiemy, jak wygląda zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami w topowej 20 największych krajowych przedsiębiorstw.
Dino Polska SA zdecydowanym liderem
Popularna sieć handlowa z Krotoszyna jednoznacznie wygrywa ranking z imponującym wskaźnikiem 6,75% pracujących OzN. A jeszcze stawia sobie za cel jego dalszą poprawę. Znana jest z tego, że kieruje swoje oferty bezpośrednio do tej grupy, jasno komunikując zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami jako jeden z filarów swojej polityki rekrutacyjnej.
Co więcej, jako jedyna przekracza 6% próg, czyli wypełnia wymóg ustawowy. Oznacza to, że prawdopodobnie nie musi płacić składek na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Dodatkowo, tylko w 2022 roku spółka otrzymała 20,7 mln zł pomocy publicznej – głównie refundacji z PFRON na zatrudnianie OzN.
Dino jest nawet podwójnym zwycięzcą. Posiada duże zatrudnienie całkowite – 49 887 osób – i tym samym najwięcej liczbowo pracujących z ograniczeniami zdrowotnymi (3367).
Vicelider – Ergo Hestia SA
Towarzystwo ubezpieczeniowe z Sopotu znane jest z aktywnego podejścia do zatrudniania osób z deficytami, szczególnie po odbytych wcześniej u nich stażach. Realizuje zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami nie tylko w ramach standardowej rekrutacji, ale także poprzez Fundację Integralia, która wspiera OzN na rynku pracy i promuje dobre praktyki w tym obszarze.
3 miejsce – Polska Grupa Farmaceutyczna SA
Czołowy dystrybutor leków w Polsce zapewnia pracę osobom z orzeczeniami głównie w magazynach regionalnych. Deklaruje działania zwiększające ich udział w organizacji oraz tworzenie przyjaznego środowiska pracy. Jedna ze spółek PGF jest nawet zakładem pracy chronionej, gdzie aż 66% personelu to osoby głuchonieme. To pokazuje, że zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami może być realnym elementem strategii biznesowej także w logistyce.
Biorąc pod uwagę, że średnia dla TOP 20 wynosi 2,41%, należy uznać wyniki liderów za przyzwoite.
Potentaci również na liście
Pozostali osiągają słabsze wyniki, ale nadal znajdują się w zestawieniu. Orlen SA – 1,77% (12 miejsce), Biedronka – 2,82% i 5 pozycja. Ta druga, zatrudniając ponad 81 tys. pracowników, jest jednocześnie jednym z największych pracodawców OzN w ujęciu liczbowym.
Banki górą, ale są i kopalnie
Wśród liderów dominują banki i sieci handlowe. Łącznie wszystkie 20 firm przekroczyły 1%, co można uznać za minimum przyzwoitości. Wyniki pokazują, że osoby z ograniczeniami zdrowotnymi mogą odnaleźć się w wielu sektorach.
Wielcy nieobecni
W zestawieniu zabrakło m.in. Poczty Polskiej, mimo że wcześniej osiągała dobre wyniki. Brak aktualnych danych wykluczył ją z rankingu.
Jakie to ma znaczenie dla gospodarki?
Duże i rosnące. Pracodawcy skarżą się na brak kadr, a jednocześnie – jak wskazują raporty – mamy ponad milion niewykorzystanych talentów. Zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami może być odpowiedzią na ten problem, ale wymaga zmiany podejścia organizacyjnego i większej świadomości w HR.
System bardziej karze niż motywuje
Pracodawca, który nie osiąga wskaźnika 6%, płaci 3739 zł miesięcznie za brakujący etat. Dla wielu firm to koszt niższy niż zatrudnienie pracownika, dlatego wybierają wpłaty zamiast realnych działań.
Nie możemy dogonić UE
Wskaźnik zatrudnienia OzN w Polsce wynosi 31,4% przy 51% w UE. To pokazuje skalę wyzwania.
Transparentności wciąż mało
Firmy niechętnie dzielą się danymi. Nawet te deklarujące inkluzywność często unikają odpowiedzi. Ranking jest więc nie tylko zestawieniem danych, ale też testem przejrzystości.
PFRON też nie publikuje
Dane posiada PFRON, ale nie udostępnia ich publicznie. Tymczasem wpływy funduszu rosną – w 2025 roku sięgnęły 8 mld zł.
Czy obecny system faktycznie wspiera aktywizację zawodową? Wątpliwości nie brakuje.
Opracowanie: Marcin Piasek
