Urlop rodzicielski w Polsce od strony formalnej jest gwarantowany na mocy przepisów. W teorii działa, praktyka pokazuje coś zupełnie innego – wielu rodziców wciąż musi wybierać między spokojem finansowym a czasem spędzonym przy dziecku.

Urlop rodzicielski: ustawowe minimum to wciąż rynkowy standard

W ostatnich latach coraz głośniej mówi się o potrzebie elastyczności, równości i wspierania pracowników w kluczowych momentach życia, jednak rozwiązania wykraczające poza ustawowe minimum wciąż należą do rzadkości.

Jest to szczególnie widoczne, jeśli chodzi o pełnopłatne urlopy rodzicielskie dostępne również dla ojców. Obecnie urlop rodzicielski i jego wykorzystanie przez mężczyzn w Polsce podlegają dynamicznym zmianom.

Z danych ZUS wynika, że w 2024 roku skorzystało z niego 41,9 tysięcy ojców  – dwukrotnie więcej niż miało to miejsce w 2023 roku. Jednocześnie skraca się czas ich wykorzystania przez ojców – średnio do 5 tygodni.

Pełnopłatny urlop rodzicielski kontra 70% zasiłku

Jednym z częstych powodów tej decyzji są kwestie finansowe – urlop dzielony pomiędzy rodziców, jest płatny na poziomie 70% zasiłku. I chociaż średnia różnica w wysokości zasiłków wypłacanych kobietom i mężczyznom, powoli maleje – to nadal widoczne są znaczące dysproporcje wynikające z luki płacowej, z którą mamy do czynienia na rynku pracy.

Na tym tle Parental Leave – możliwość skorzystania z 18 – tygodniowego, w pełni płatnego dodatkowego urlopu rodzicielskiego, którą oferuje swoim pracownikom firma Sandoz, wyraźnie wykracza poza systemowo obowiązujący standard i przesuwa punkt odniesienia w rynkowej dyskusji o wsparciu rodziców.

Parental Leave – co obejmuje rozwiązanie oferowane przez Sandoz?

To program, który uzupełnia systemowe ramy urlopów związanych z rodzicielstwem o element finansowej stabilności oraz dodatkowego wsparcia dla rodzin pracowników.

Zgodnie z zasadami programu, dodatkowy urlop rodzicielski w wymiarze 18 tygodni z pełnym wynagrodzeniem jest przyznawany pracownikowi – ojcu dziecka – jako uzupełnienie uprawnień wynikających z przepisów prawa pracy.

W przypadku matki biologicznej polityka nie zastępuje ustawowego urlopu macierzyńskiego, do którego jest ona uprawniona na podstawie obowiązujących przepisów. Oznacza to, że korzyści wynikające z programu dla matek mają charakter pośredni – wynikają z możliwości przejęcia opieki nad dzieckiem przez drugiego rodzica.

Założenia programu obejmują:

• 18 tygodni dodatkowego płatnego urlopu rodzicielskiego,
• 100% wynagrodzenia podstawowego przez cały okres,
• dostępność dla pracowników zatrudnionych na umowę o pracę (pełny i niepełny etat),
• możliwość skorzystania przez rodziców biologicznych, adopcyjnych oraz zastępczych,
• zachowanie pozostałych benefitów pracowniczych w trakcie urlopu.

Perspektywa pracowników: czas, który ma znaczenie

Pełnopłatny urlop rodzicielski w ramach Parental Leave  wykorzystał m.in. Marek – tata trójki dzieci, zatrudniony w Sandoz jako Operator Techniczny w Dziale Produkcji. Zapytany o powody tej decyzji, odpowiada:

–  Pracuję na produkcji w systemie zmianowym, który jest wymagający pod kątem godzin i czasu dla rodziny. Świadomość, że pracodawca wspiera pracowników w łączeniu życia zawodowego z prywatnym, jest dla mnie bardzo cenna. Jest to moje kolejne dziecko i wiem, jak szybko upływa czas i potrafią umknąć cenne chwile. Dzięki urlopowi doceniam czas spędzony z synem i cieszę się, że mogę patrzeć, jak się rozwija.

Dodatkowy urlop rodzicielski dla ojców wpływa również na sytuację zawodową matek i dynamikę ich powrotu do pracy po przerwie związanej z macierzyństwem. O komentarz poprosiliśmy Agnieszkę, której mąż także skorzystał z oferowanego przez Sandoz pełnopłatnego, dodatkowego urlopu:

– Dzięki możliwości skorzystania przez mojego męża z dodatkowego urlopu rodzicielskiego, mogłam skupić się na pracy, nie martwiąc się, że muszę brać zwolnienie lekarskie – opowiada Agnieszka. – Wiedziałam, że nasz syn jest w najlepszych rękach – i to dało mi spokój oraz przestrzeń na pełne zaangażowanie w (moją przyp. red.) pracę – tłumaczy i po chwili dodaje: – Ten benefit to coś więcej niż dodatkowy czas wolny – to realne wsparcie dla rodzin, redukcja stresu i możliwość dzielenia się obowiązkami.

Z kolei Maciek, pracownik biurowy z Sandoz, zwraca uwagę na aspekt bezpieczeństwa i partnerskiego podziału ról, który jest coraz bardziej istotnym elementem we współczesnym modelu rodzicielstwa:

– Urlop rodzicielski z mojej perspektywy daje poczucie bezpieczeństwa, ponieważ jako ojciec dysponowałem czasem, który mogłem wykorzystać na opiekę nad swoją rodziną – opowiada. Zapytany o to, czy widzi jeszcze inne korzyści płynące z tego rozwiązania, bez wahania stwierdza: – W moim przypadku ułatwił również aktywizację zawodową żony. Wykorzystałem ten czas na opiekę nad dziećmi, długie rodzinne wakacje na kempingu czy remont pokoju dziecięcego – wyjaśnia.

Urlop rodzicielski: między regulacją a realnym wsparciem

Choć polskie prawo zapewnia rozbudowany system urlopów związanych
z rodzicielstwem, pracodawcy rzadko decydują się na finansowe rozszerzenie tych uprawnień. Tymczasem oczekiwania pracowników – zwłaszcza przedstawicieli młodszych pokoleń – coraz częściej wykraczają poza elastyczne godziny pracy czy pracę realizowaną w modelu hybrydowym.

Coraz większe znaczenie ma pytanie: Czy w kluczowych momentach życia firma rzeczywiście wspiera pracownika – i czy robi to realnie, wykraczając poza same obowiązki ustawowe?

W przypadku Sandoz mamy do czynienia z rozwiązaniem, które wpisuje się w szerszą strategię budowania środowiska pracy opartego na empatii i odpowiedzialności.

Od strony HR tego typu rozwiązanie jest niezwykle korzystne i pozwala marce:

• budować realne doświadczenie pracownika i wspierać partnerski model rodziny,
• zwiększa zaangażowanie i retencję w zespołach,
• wyróżnić się skutecznie na tle konkurencji.

Kierunek, który może stać się standardem

Dodatkowy, w pełni płatny i dostępny dla obojga rodziców urlop rodzicielski, to ważny element w dyskusji o przyszłości rynku pracy. Jest także odpowiedzią na wyzwanie związane z kształtowaniem włączającego i przyjaznego środowiska pracy.

Przykład Sandoz pokazuje, że organizacja może wyjść poza minimum ustawowe i potraktować rodzicielstwo nie jako wyzwanie operacyjne, lecz jako naturalny etap życia pracownika, który firma wspiera z poziomu marki pracodawcy.

A to dla wielu kandydatów i pracowników bywa dziś jednym z kluczowych kryteriów wyboru miejsca pracy.

_______________________________________________________________

Najczęściej zadawane pytania o urlop rodzicielski

Ile trwa urlop rodzicielski w Polsce?
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, urlop rodzicielski przysługuje obojgu rodzicom i obejmuje określony wymiar tygodni, w tym 9 tygodni nietransferowalnych dla każdego z nich.

Czy urlop rodzicielski jest w pełni płatny?
Standardowo urlop rodzicielski w Polsce jest płatny na poziomie 70% podstawy wymiaru zasiłku. Oznacza to, że decyzja o jego wykorzystaniu – zwłaszcza przez ojca – może wiązać się z obniżeniem dochodu rodziny. Pełnopłatne rozwiązania zależą od polityki konkretnego pracodawcy.

Czy ojciec może skorzystać z urlopu rodzicielskiego?
Tak. Każdy z rodziców ma prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, których nie można przenieść na drugiego rodzica.